CogniFit - Μορφές άνοιας

Ο όρος άνοια, όπως χρησιμοποιείται στα πλαίσια ιατρικών διαγνώσεων, αναφέρεται στην εξασθένηση και απώλεια της νοητικής λειτουργία (π.χ. τη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη μνήμη, την προσοχή, την εκτελεστική λειτουργία και τη λογική) που μπορεί να συνοδεύει ένα ευρύ σύνολο νευροεκφυλιστικών ασθενειών όπως είναι η νόσος του Αλτσχάιμερ, η νόσος των σωματίων Lewy (όπως για παράδειγμα το Πάρκινσον), σύνδρομα απομυελίνωσης (για παράδειγμα, η Σκλήρυνση κατά πλάκας), ή ασθένειες όπως ο αλκοολισμός ή ο HIV (AIDS). Αυτές οι περιπτώσεις διαφοροποιούνται από τις επιπτώσεις ορισμένων θεραπειών όπως η χημειοθεραπεία στον εγκέφαλο (αποτέλεσμα του οποίου είναι η χημειοθεραπεία).

Όλες αυτές οι ασθένειες σχετίζονται με μια ορισμένη νοητική έκπτωση σύμφωνα με το βαθμό της απώλειας και το κάθε άτομο. Οι νοητικές ικανότητες που μετράμε στο CogniFit έχουν επιβεβαιωθεί επιστημονικά από πολυάριθμες μελέτες που υποστηρίζουν πως η μνήμη ή η προσοχή επηρεάζεται από την άνοια και πως το πρόγραμμα του CogniFit, ως συμπληρωματικό σε άλλες θεραπείες εργαλείο, μπορεί να βελτιώσει την νοητική έκπτωση του χρήστη.

Θα αντιληφθούμε καλύτερα την άνοια αν παρακολουθήσουμε τη σοβαρότητα των συνεπειών της, που μπορούν να επηρεάσουν την καθημερινότητα με τρόπο τέτοιο που, ανάλογα με την ασθένεια, να περνά από ήπια δε μέτρια μορφή και από μέτρια δε οξεία. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (Π.Ο.Υ) προτείνει ένα διαχωρισμό της άνοιας σε τρία στάδια σοβαρότητας, προς χρήση των επαγγελματιών της νευροδιαγνωστικής. Για να καθορίσουν το επίπεδο σοβαρότητας της νόσου, οι επαγγελματίρες της νευροδιαγνωστικής χρησιμοποιούν τις αξιολογήσεις και τις νευρογνωστικές κλίμακες μαζί με τις συνεντεύξεις των ασθενών και των συγγενών τους. Στη συνέχεια περιγράφονται τα τρία στάδια σοβαρότητας της νόσου.

• Αρχικό στάδιο - Άνοια ήπιας μορφής: Το άτομο είναι ικανό να συμμετέχει σε οικογενειακές συγκεντρώσεις, να εφαρμόζει καθημερινές οικείες δραστηριότητες και να ζει ανεξάρτητα. Ωστόσο, οι νοητικές δυσκολίες είναι προφανείς, κυρίως σε ό,τι αποτελεί μια νέα κατάσταση, όπως για παράδειγμα, να δώσει προσοχή και να θυμηθεί αν έχει πρόσφατα αφήσει κάτι, να θυμηθεί την ώρα και το μέρος μιας νέας συνάντησης ή να αφομιώσει πληροφορίες που έχει προσφάτως δεχθεί.

• Δεύτερο στάδιο- Άνοια μέτριας μορφής: Η απώλεια μνήμης έχει γίνει τόσο σοβαρή που το άτομο αδυνατεί να ζήσει ανεξάρτητα. Μπορεί μόνο να πραγματοποιεί τις απολύτως οικείες και αυτοματοποιημένες ρουτίνες. Νέες πληροφορίες μετά δυσκολίας συγκρατούνται για ένα μικρό χρονικό διάστημα, ορισμένες φορές σχεδόν μόνο για λίγα δευτερόλεπτα. Το άτομο αδυνατεί να θυμηθεί πληροφορίες σχετικά με την ίδια του την ταυτότητα, το πού ζει, τις δραστηριότητες που μόλις πραγματοποίησε ή τα ονόματα των οικείων του.

• Τρίτο στάδιο - Άνοια οξείας μορφής: Τόσο η λεκτική όσο και η μη λεκτική απώλεια μνήμης είναι ολοκληρωτική, έτσι το άτομο δε μπορεί να συγκρατήσει καμία νέα πληροφορία. Σχεδόν όλες οι προηγουμένως γνωστές πληροφορίες έχουν χαθεί. Το άτομο δεν αναγνωρίζει ούτε τους πιο κοντινούς του συγγενείς.

Για ποιο λόγο κάποιοι έχουν εμπειρία από τη νευροβιολογική παθολογία της άνοιας, όπως επίσης των τραγικών συνεπειών της, ενώ άλλοι, με την ίδια νευροβιολογική παθολογία, δεν εμφανίζουν καμία από τις τραγικές συνέπειες αυτής της νόσου και μπορούν να διατηρήσουν μια ζωή αυτόνομη και αυτάρκη; Αυτό είναι ένα από τα απίστευτα μυστήρια του μυαλού που δε μπορούμε να λύσουμε ακόμα και στον 21ο αι.

Το γνωστικό απόθεμα, η συσσωρευμένη γνώση μέσω της συνεχής μάθησης, φαίνεται πως παίζει σημαντικό ρόλο για την αντιμετώπιση της εμφάνισης της άνοιας. Η συνεχής μάθηση εκπαιδεύει τον εγκέφαλο να τροποποιεί τη δραστηριότητα των νευρώνων του για να αντιμετωπίσει τη δυσκολία που προκαλεί η νέα κατάσταση. Γι' αυτό, η εκμάθηση μίας νέας δεξιότητας (ο χορός, η ζωγραφική, η εκμάθηση μίας ξένης γλώσσας ή ενός μουσικού οργάνου) ή η εξάσκηση νοητικών ανεκμετάλλευτων λειτουργιών, μέσω της εγκεφαλικής προπόνησης, δίνει στον εγκέφαλο τη δυνατότητα της προσαρμογής που χρειάζεται για να επανεξετάσει και να επαναπροσδιορίσει τα νευρωνικά κυκλώματα όταν αντιμετωπίζει τις προκλήσεις που προκαλεί η άνοια.