ชื่อเดิม : การฝึกฝนด้านการรับรู้ช่วยปรับปรุงคุณภาพการนอนหลับและการทำงานของสมองในผู้สูงอายุที่มีอาการนอนไม่หลับ

ผู้แต่ง : ไอริส ฮามอฟ 1, เอเวลิน ชาทิล 1,2

• 1. ภาควิชาจิตวิทยาและศูนย์วิจัยจิตวิทยาชีวภาพ วิทยาลัยวิชาการเยซรีล เอเมก เยซรีล ประเทศอิสราเอล
• 2. บริษัท CogniFit Inc., นิวยอร์ก, นิวยอร์ก, สหรัฐอเมริกา

วารสาร : PLOS ONE (2013), เล่ม 8 (4): 1-17.

การอ้างอิงถึงบทความนี้ (ตามรูปแบบ APA) :

• Haimov, I., Shatil, E. (2013). การฝึกอบรมความรู้ความเข้าใจช่วยปรับปรุงคุณภาพการนอนหลับและการทำงานของสมองในผู้สูงอายุที่มีอาการนอนไม่หลับ PLOS ONE, 8 (4), 1-17.

ข้อสรุปของการศึกษา

การฝึกสมองแบบเฉพาะบุคคล CogniFit สามารถปรับปรุงคุณภาพการนอนหลับและฟังก์ชันการรับรู้ในผู้สูงอายุที่มีอาการนอนไม่หลับได้ โดยใช้เวลา 20-30 นาทีต่อวัน สัปดาห์ละ 3 วัน ไม่ต่อเนื่องกัน เป็นเวลา 8 สัปดาห์ ระยะเวลาการนอนหลับ: 38.42±40.58 นาที เหลือ 24.76±32.32 นาที (p=.001); ประสิทธิภาพการนอนหลับ: 73.54±12.56% เหลือ 80.28±13.78% (p=.001); ระยะเวลาการนอนหลับทั้งหมด: 296.37±78.07 นาที เหลือ 310.44±72.96 นาที; เวลาตื่นนอน: 72.06±40.89 นาที เหลือ 58.89±45 นาที ความจำ: F=15.65±1.35 (p=.001); ความจำภาพ: F=14.03±1.35 (p=.001) หน่วยความจำใช้งาน: F=13.92±1.35) (p=. 001)

สรุปผลการศึกษา

เนื่องจาก ผู้สูงอายุมีอัตราการนอนไม่หลับ สูง งานวิจัยนี้จึงมีเป้าหมายเพื่อศึกษา ผลกระทบของการฝึกฝนความรู้ความเข้าใจด้วยคอมพิวเตอร์ ต่อคุณภาพการนอนหลับและสถานะความรู้ความเข้าใจในกลุ่มผู้สูงอายุ

ผู้สูงอายุจำนวน 51 คน อายุระหว่าง 65 ถึง 85 ปี ถูกแบ่งออกเป็นสองกลุ่มแบบสุ่ม ได้แก่ กลุ่มทดลอง (ที่ได้รับการฝึกฝนด้านการรับรู้) และกลุ่มควบคุม (ที่ไม่ได้รับการฝึกฝน) กลุ่มทดลองได้รับ การฝึกฝนด้านการรับรู้แบบเฉพาะบุคคลด้วยโปรแกรม CogniFit เป็นเวลา 8 สัปดาห์ โดยทำที่บ้านของตนเองโดยใช้คอมพิวเตอร์ของตนเอง ในขณะที่กลุ่มควบคุมทำกิจกรรมตามโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ไม่เกี่ยวข้องกับการทำงานของสมองระดับสูงเป็นเวลา 8 สัปดาห์ มีการวัดสถานะการรับรู้ของผู้เข้าร่วมด้วยโปรแกรม CogniFit ก่อนและหลังการฝึกฝน นอกจากนี้ยังมีการติดตามการนอนหลับเป็นเวลาหนึ่งสัปดาห์ก่อนและหลังการฝึกฝนด้วย มีการพิจารณาผลลัพธ์ที่แตกต่างกันดังนี้:

• คุณภาพการนอนหลับ : ระยะเวลาที่บุคคลใช้ในการหลับ และเปอร์เซ็นต์ของเวลาที่เขาหรือเธอหลับสนิท (ประสิทธิภาพการนอนหลับ)
• สภาวะการรับรู้ : ความสามารถในการหลีกเลี่ยงสิ่งรบกวน ความจำใช้งาน ความจำภาพ ความจำทั่วไป และการจำแนกประเภท

ผลการวิเคราะห์ทางสถิติชี้ให้เห็นข้อมูลที่น่าสนใจบางประการ:

• การสแกนภาพ ที่ดีขึ้นมีความสัมพันธ์กับ การเริ่มนอนหลับได้เร็วขึ้น
• การตั้งชื่อ ที่ดีกว่าจะส่งผลให้ จำนวนครั้งในการตื่นหลังจากเริ่มนอนหลับลด ลง
• ความสามารถใน การหลีกเลี่ยงสิ่งรบกวน ที่เพิ่มขึ้นมีความสัมพันธ์กับ ระยะเวลาการนอนหลับที่ยาวนานขึ้น
• กลุ่มควบคุมแสดงให้เห็นว่าความ จำใช้งาน ที่แย่ลง มีความสัมพันธ์กับ เวลาที่ใช้ในการหลับที่เพิ่มขึ้น

ผลการวิจัยบ่งชี้ว่า การเรียนรู้ใหม่เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งในการเริ่มต้นและรักษาการนอน หลับในผู้สูงอายุที่มีอาการนอนไม่หลับ การฝึกอบรมด้านการรับรู้แบบเฉพาะบุคคลของ CogniFit สามารถช่วยสร้างการเรียนรู้ประเภท ที่จำเป็นต่อการปรับปรุงการนอนหลับและสถานะการรับรู้ได้

บริบท

ผู้สูงอายุประมาณ 20-50% ประสบปัญหาการนอนไม่หลับ โดยพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย ความผิดปกตินี้เกี่ยวข้องกับ การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการนอนหลับ (เวลาในระยะหลับลึกน้อยลง เวลาในระยะหลับฝันน้อยลง ความกว้างของคลื่นเดลต้าลดลง กิจกรรมลดลง ความหนาแน่นของระยะหลับฝันลดลง และคลื่นสปินเดิลลดลง) ส่งผลให้การนอนหลับไม่ต่อเนื่องและหลับยากขึ้น สาเหตุของการนอนไม่หลับประเภทนี้มีหลากหลาย แต่ การรักษาที่พบได้บ่อยที่สุดคือการใช้ยา

เมื่ออายุมากขึ้น นอกเหนือจากปัญหาการนอนหลับแล้ว มักจะเกิด ความเสื่อมถอยทางด้านการรับรู้ในระดับหนึ่ง ซึ่งอาจส่งผลต่อความเร็วในการประมวลผล การรับรู้ การทำงานของสมองส่วนหน้า สมาธิ ความใส่ใจ การยับยั้งชั่งใจ และความจำ ผู้สูงอายุที่มีอาการนอนไม่หลับ มักมีความเสื่อมถอยมากกว่าผู้ที่ไม่มีปัญหาการนอนหลับ เช่น ปัญหาความจำแบบเป็นตอนๆ ความวอกแวก เป็นต้น โชคดีที่มีการแสดงให้เห็นแล้วว่าผู้ที่มีอาการนอนไม่หลับสามารถได้รับประโยชน์จากกิจกรรมบางอย่าง เช่น:

• การฝึกอบรมด้านการรับรู้ มีเป้าหมายเพื่อฟื้นฟูความสามารถทางด้านการรับรู้
• การเรียนรู้ใหม่ ๆ ทั้งด้านภาพและภาษา

ในทางกลับกัน หลักฐานจากช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่า การนอนหลับมีความจำเป็นต่อการรวมความทรงจำ เนื่องจากการนอนหลับช่วยส่งเสริม ความยืดหยุ่นของไซแนปส์ ส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้เชิงกระบวนการ อำนวยความสะดวกในการรวมความทรงจำเชิงประกาศ และมีบทบาทสำคัญในการสร้างความทรงจำใหม่ ในทางตรงกันข้าม มีการสังเกตว่า การเรียนรู้ใหม่มีผลดีต่อโครงสร้างการนอนหลับ หลังจากเรียนรู้แล้ว อัตราส่วนของการนอนหลับแบบ REM จะเพิ่มขึ้น การเคลื่อนไหวของดวงตาอย่างรวดเร็วจะเพิ่มขึ้นในช่วงนี้ กิจกรรมคลื่นช้าจะเพิ่มขึ้น ระยะเวลาของการนอนหลับระยะที่ 2 จะเพิ่มขึ้น เช่นเดียวกับจำนวนและความหนาแน่นของสปินเดิลในการนอนหลับ

จากทั้งหมดที่กล่าวมา จึงเป็นเรื่องสมเหตุสมผลที่จะสันนิษฐานว่า ความรู้ใหม่ที่ได้จาก การฝึกอบรมด้านการรับรู้ที่เหมาะสม สามารถช่วยได้ดังนี้:

• ปรับเปลี่ยนรูปแบบการนอนหลับ
• ปรับปรุงคุณภาพการนอนหลับ
• ปรับปรุงสภาวะการรับรู้ให้ดีขึ้น

ระเบียบวิธีวิจัย

การออกแบบการศึกษา

มีการดำเนินการทดลองทางคลินิกแบบสุ่มและควบคุมเป็นเวลา 11 สัปดาห์ในผู้สูงอายุที่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้และมีอาการนอนไม่หลับ โดยใช้การออกแบบสองกลุ่ม: กลุ่ม ที่ได้รับการแทรกแซงด้วย CogniFit (กลุ่มทดลอง) และกลุ่มที่ไม่ได้รับการแทรกแซงใดๆ (กลุ่มควบคุม)

มีการวัดความสามารถทางปัญญาของผู้เข้าร่วมก่อนเริ่มการฝึกอบรมและอีกครั้งเมื่อสิ้นสุดการฝึกอบรม โดยใช้แบบประเมิน CogniFit Assessment Battery ผู้ช่วยวิจัยได้ไปที่บ้านของผู้เข้าร่วมเพื่อลงทะเบียนในแพลตฟอร์ม CogniFit เจ้าหน้าที่ได้โทรศัพท์หาผู้เข้าร่วมทุกสองสัปดาห์เพื่อกระตุ้นให้ปฏิบัติตามการรักษา

ผู้เข้าร่วม

ผู้เข้าร่วมการวิจัยได้รับการติดต่อผ่านการโฆษณาและการบรรยายในศูนย์ผู้สูงอายุ พวกเขาเป็น ผู้สูงอายุ ที่บ่นเกี่ยวกับ ปัญหาในการเริ่มต้นหรือนอนหลับไม่ต่อเนื่อง อย่างน้อยสามคืนต่อสัปดาห์ และต้องมีคุณภาพการนอนหลับที่ไม่ดีมาอย่างน้อยหกเดือนแล้ว ผู้ป่วยจะถูกคัดออกหากมีคะแนน MMSE (Mini-mental state examination) น้อยกว่า 26 คะแนน คะแนน ZSDS (Zung Self-rating Depression Scale) มากกว่า 40 คะแนน และคะแนนแบบสอบถามความวิตกกังวลขนาดเล็กมากกว่า 60 คะแนน นอกจากนี้ ผู้ป่วยที่มีปัญหาด้านการมองเห็นหรือการได้ยินอย่างมีนัยสำคัญ โรคทางการแพทย์หรือระบบประสาทที่เกี่ยวข้อง ผู้ที่มีปัญหาเรื่องการดื่มแอลกอฮอล์หรือสารเสพติดอื่นๆ โรคทางจิตเวช ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ กลุ่มอาการขาเคลื่อนไหวผิดปกติ และผู้ที่ใช้ยาที่มีผลต่อระบบประสาทส่วนกลาง (ยกเว้นยานอนหลับ) ก็จะถูกคัดออกจากการศึกษาด้วย

การแทรกแซงแบบควบคุมกลุ่ม

กลุ่มควบคุมได้รับโปรแกรมฝึกอบรม 8 สัปดาห์ ซึ่งแตกต่างจาก CogniFit ตรงที่ไม่ได้ฝึกฝนความสามารถทางปัญญาเฉพาะด้านใดด้านหนึ่ง ไม่ได้ปรับให้เข้ากับประสิทธิภาพของผู้เข้าร่วม และไม่ได้ให้ข้อเสนอแนะใดๆ พวกเขาเพียงแค่ต้องทำภารกิจการอ่านและการวาดภาพง่ายๆ ด้วยคอมพิวเตอร์เท่านั้น

ตัวแปรที่วัด:

มีการใช้ CogniFit เพื่อประเมิน ทักษะการรับรู้ 17 ด้าน นอกจากนี้ ยังมีการวัดตัวแปรอื่นๆ เพิ่มเติมโดยใช้เครื่องมือที่ติดไว้ที่ข้อมือของผู้เข้าร่วม:

• ระยะเวลาการนอนหลับทั้งหมด : ตั้งแต่เวลาที่พวกเขาเข้านอนจนถึงเวลาที่ตื่นนอน
• ระยะเวลาที่ใช้ในการหลับ : เวลาที่ใช้ตั้งแต่เข้านอนจนกระทั่งหลับไป
• ประสิทธิภาพการนอนหลับ : คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ของเวลาที่นอนหลับเมื่อเทียบกับเวลาที่ใช้บนเตียง
• เวลาตื่นนอนนับตั้งแต่เริ่มหลับ : เวลาตื่นนอนหลังจากที่หลับไปแล้ว
• จำนวนครั้งที่ตื่น : จำนวนครั้งที่พวกเขาตื่นขึ้นนับตั้งแต่หลับไปครั้งแรก

การวิเคราะห์:

ใช้โปรแกรม SPSS 19 ในการวิเคราะห์ทางสถิติ เพื่อประเมินความแตกต่างของตัวแปรการนอนหลับทั้งห้าตัวและความสามารถทางปัญญาที่แตกต่างกันระหว่างสองกลุ่ม ใช้แบบจำลองผลกระทบแบบผสม (mixed-effect models) สำหรับการวัดซ้ำ โดยใช้แบบจำลองหนึ่งแบบสำหรับแต่ละตัวแปร นอกจากนี้ยังคำนวณค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สันและการวิเคราะห์การถดถอยแบบลำดับชั้น เพื่อดูว่ามีความสัมพันธ์ระหว่างการพัฒนาทางปัญญาและการพัฒนาคุณภาพการนอนหลับหรือไม่

ผลลัพธ์และข้อสรุป

จากการศึกษาพบความสัมพันธ์ระหว่าง ความสามารถในการตั้งชื่อ ของกลุ่มทดลองกับ ประสิทธิภาพการนอนหลับ เวลาตื่นจากเริ่มหลับ และจำนวนครั้งที่ตื่นนอน เวลาการนอนหลับทั้งหมด มีความสัมพันธ์กับความสามารถใน การหลีกเลี่ยงสิ่งรบกวน ในทางกลับกัน ยังพบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญระหว่าง การรับรู้ถึงการเริ่มหลับ และ การสแกนภาพ ในกรณีของกลุ่มควบคุม พบความสัมพันธ์เชิงลบระหว่าง เวลาที่ใช้ในการหลับ กับ ความจำใช้งาน ความจำภาพ และความจำโดยทั่วไป ความสามารถทางปัญญาอื่นๆ ที่เหลือไม่แสดงความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับพารามิเตอร์การนอนหลับ

โดยสรุปแล้ว การฝึกสมองด้วยโปรแกรม CogniFit สามารถช่วยให้การนอนหลับเริ่มต้นเร็วขึ้นและต่อเนื่องยาวนานขึ้น รวมถึงเพิ่มประสิทธิภาพด้านการรับรู้ได้ด้วย การบำบัดประเภทนี้สามารถเป็นทางเลือกหรือส่วนเสริมที่ดีสำหรับการรักษาด้วยยาในปัจจุบันเพื่อรักษาอาการนอนไม่หลับ