نام اصلی: آیا مکانیزم تشخیص خطا می‌تواند از تمرین حافظه کاری بهره‌مند شود؟ مقایسه‌ای بین افراد دیسلکسیک و گروه کنترل—یک مطالعه ERP.

نویسندگان: تزیپی هوروویتز-کراوس۱، زویا برزنیتز.

• ۱. مرکز تحقیقات مغز ادموند جی. صفرا برای مطالعه اختلالات یادگیری، دانشکده آموزش و پرورش، دانشگاه حیفا، اسرائیل.

مجله: PLOS ONE (۲۰۰۹)، جلد. ۴ (۹): ۱-۱۰.

ارجاعات به این مقاله (سبک APA):

• Horowitz-Kraus, T. & Breznitz, Z. (2009). Can the error detection mechanism benefit from training the working memory? A comparison between dyslexics and controls--an ERP study. PLOS ONE, 4, 1-10.

نتیجه‌گیری مطالعه

تمرین شناختی شخصی‌سازی‌شده CogniFit توانسته است عملکرد شناختی را در دانشجویانی که دارای دیسلکسیا هستند، از طریق ۲۴ جلسه به مدت ۱۰-۱۵ دقیقه با این برنامه بهبود بخشد. دامنه رقمی از ۹.۸۴±۳.۱۵ به ۱۰.۷۹±۳.۰۳ (p<.۰۱)؛ حافظه کاری از -.۵۸±.۶۱ به -.۴۲±.۶۹ (p<.۰۱).

خلاصه مطالعه

با توجه به رابطه موجود بین حافظه کاری و تشخیص خطا، ما می‌خواستیم تغییرپذیری حافظه کاری در بزرگسالان دارای دیسلکسیا در نتیجه تمرین و تأثیر تمرین بر تشخیص خطا را بررسی کنیم.

برای این منظور، ۲۷ دانشجوی دانشگاهی مبتلا به دیسلکسیا و ۳۲ دانشجوی گروه کنترل در این مطالعه شرکت کردند. رفتار و پتانسیل‌های تحریک‌شده Event-Related Potential (ERP) قبل، بلافاصله بعد و ۶ ماه بعد از تمرین اندازه‌گیری شدند. تمرین شامل ۲۴ جلسه تمرین شناختی شخصی‌سازی‌شده CogniFit بود که بر توانایی‌های مرتبط با حافظه کاری تمرکز داشت.

پس از ارزیابی‌ها، مشاهده شد که، اگرچه هر دو گروه با تمرین CogniFit بهبود یافتند، افزایش به طور معنی‌داری در گروه خواندن دارای دیسلکسیا بیشتر بود (دامنه رقمی از ۹.۸۴±۳.۱۵ به ۱۰.۷۹±۳.۰۳ افزایش یافت). این تمرین همچنین تعداد واژه‌های خوانده‌شده به‌درستی در دقیقه را ۱۴.۷۳٪ افزایش داد. افزایش در حافظه کاری و در دامنه مؤلفه ERN (Error-Related Negativity، موج منفی‌ای که پس از خطا ظاهر می‌شود) نشان داد که تمرین تغییرات فعالیت مغز را نیز ایجاد کرد.

از این همه، مشخص است که افزایش ظرفیت حافظه کاری با تمرین شخصی‌سازی‌شده CogniFit می‌توان واحدهای بزرگ‌تری از اطلاعات را در سیستم نگاه‌داشت، که امکان تشخیص خطا کارآمدتر را فراهم می‌کند.

زمینه

ديسلكسيا يک اختلال يادگيری است که توانايی کسب مهارت خواندن را تحت تأثير قرار می‌دهد. افراد مبتلا به اين اختلال در تشخيص اشتباهات هنگام خواندن متون نوشتاری دچار مشکل هستند و علاوه بر اين تمايل دارند در طول خواندن اشتباه مرتکب شوند. بزرگسالان مبتلا به ديسلكسيا که توانسته‌اند مشکلات خود را جبران کنند، همچنان تعداد زيادی اشتباه در خواندن، روان‌خوانی و حافظه کاری کمتری نسبت به افراد بدون اين اختلال دارند. اين می‌تواند پيامدهايی در زمينه‌های تحصيلی، شغلی و شخصی داشته باشد و کار کردن روزمره را برای آنان دشوار می‌کند. بين 10 تا 15 درصد جمعيت جهان از ديسلكسيا رنج می‌برند و اين موضوع آن را يک اختلال بسيار شايع می‌سازد.

• پتانسيل‌های برانگيخته‌شده: اين اشتباهات در خواندن به نظر می‌رسد که توسط يک مکانيسم تشخيص خطا تنظيم می‌شوند، که ما می‌توانيم آن را از طريق پتانسيل‌های برانگيخته‌شده (ERP) که 0 تا 160 ميلی‌ثانيه پس از ارائه پاسخ اشتباه يا صحيح ظاهر می‌شوند، شناسايی کنيم: مؤلفه منفی ERN (مرتبط با خطاها) و مؤلفه منفی CRN (مخالف با مؤلفه قبلی) به‌ترتيب. حافظه کاری يک زيرمؤلفه از سيستم پردازش اطلاعات است، اما دارای ظرفيت محدود است. پلاستيسيته مغز در طول بزرگسالی حفظ می‌شود و می‌تواند از طريق تمرين تقويت شود. بنابراين، از طريق تمرين شناختی، می‌توان پلاستيسيته مغز را تحريک کرد تا ظرفيت حافظه کاری ما افزايش يابد. CogniFit يک ابزار تمرين شناختی است که دارای تأييد علمی محکم است و امکان به‌کارگيری اين تمرين را فراهم می‌کند.

فرضيه اين است که تمرين شناختی CogniFit باید هم حافظه کاری و هم دامنه مؤلفه ERN را در افراد مبتلا به ديسلكسيا افزايش دهد.

روش‌شناسی

شرکت‌کنندگان

اين مطالعه شامل 61 دانشجوی دانشگاهی بود (27 نفر از آنان ديسلكسيا داشتند و 34 نفر گروه کنترل بودند). گروه‌ها بر اساس سن مطابقت داشتند. علاوه بر اين، مشخص شد که آنها نمرات هوش غير‌کلامی مشابهی دارند (اندازه‌گيری‌شده توسط آزمون ماتريس پيشرفته‌ی Raven). همه آنها از طبقه‌ی متوسط بودند، عبری را به‌عنوان زبان مادری صحبت می‌کردند، ماهر بودند، دارای بينايی سالم يا اصلاح‌شده و بدون مشکل شنوايی بودند. آنها از هيچ‌گونه اختلال نورولوژيکی يا عاطفی يا کمبود توجه رنج نبرده بودند (اندازه‌گيری‌شده توسط آزمون D2). آنها داوطلبان دستمزد‌خوار بودند و فرم رضايت‌نامه را امضا کردند. کسانی که ديسلكسيا داشتند در دوران کودکی تشخيص داده‌شده بودند و توسط خدمات پشتيبانی دانشجويان در دانشگاه حيفا تماس گرفته‌شده بودند. افراد کنترل از طريق آگهی روی تخته‌ی اعلانات دانشگاه تماس گرفته‌شده بودند.

ارزيابی و طراحی

متغيرهای زير ارزيابی شدند:

• توانايی رمزگشايی (از طريق آزمون يک‌دقيقه‌ای لغات و شبه‌کلمات).
• روانی‌خوانی کلامی (آزمون خواندن بلند).
• درک مطلب در خواندن (آزمون خواندن ساکت با 15 پرسش چندگزينه‌ای).
• حافظه کوتاه‌مدت (با آزمون WAIS-III "محدوده ارقام").
• حافظه کلامی (آزمون‌های متضادها).
• حافظه بصری کوتاه‌مدت (يادآوری ارقام به‌ترتيب صحيح و معکوس نمايش‌داده‌شده روی صفحه‌نمايش).
• حافظه شنوايی کوتاه‌مدت (يادآوری ارقام به‌ترتيب صحيح و معکوس ارائه‌شده از طريق هدفون‌ها).
• حافظه کوتاه‌مدت در حالت متقاطع (اعداد روی صفحه‌نمايش و در هدفون‌ها نمايش داده می‌شدند).

اين ارزيابی‌ها سه بار انجام شدند:

• قبلاز تمرين.
• بلافاصله پساز تمرين
• شش ماه پساز تمرين.

تجزیه و تحلیل آماری

چندین تجزیه و تحلیل آماری انجام شد:

• آزمون‌های T برای تأیید اینکه تفاوت معنی‌داری بین گروه‌ها وجود ندارد.
• یک ANOVA با اندازه‌گیری‌های مکرر (2x3) برای هر اندازه‌گیری تجربی.
• یک MANOVA با اندازه‌گیری‌های مکرر (2x2x3) برای اندازه‌گیری‌های الکتروفیزیولوژیکی.

نتایج و نتیجه‌گیری

داده‌های تحلیل آماری نشان داد که هر دو گروه حافظه کاری و خواندن را با تمرین‌های CogniFit بهبود بخشیدند، اگرچه بهبود در افراد دچار دیس‌لکسیا بیشتر بود. همچنین پس از تمرین‌های حافظه کاری CogniFit، بهبودی در خوانایی و تشخیص خطاها مشاهده شد.

از تمام این اطلاعات می‌توان نتیجه گرفت که، از یک طرف، بزرگسالان دچار دیس‌لکسیا می‌توانند توانایی خواندن خود را بهبود بخشند، اگرچه پلاستیسیته مغزی کمتری نسبت به کودکان دارند. از طرف دیگر، داده‌ها به رابطه بین مؤلفه ERN (تشخیص خطا) و حافظه کاری اشاره می‌کند. علاوه بر این، این داده‌ها تأیید می‌کند که تمرین‌های شناختی تغییراتی در مغز ایجاد می‌کنند. در نهایت، مشخص شد که تمرین‌های شناختی شخصی‌سازی‌شده CogniFit می‌توانند حافظه کاری افراد دچار دیس‌لکسیا را بهبود بخشند، که می‌تواند منفعتی در توانایی خواندن آنان داشته باشد و در نتیجه، در حوزه‌های مختلف زندگی‌شان.