مفاهیم و نظریات ذهن بسته به زمان تاریخی، باور دینی و فرهنگ، و همچنین فلسفه‌های باستانی و معاصر متفاوت است. در توصیفات نظری اولیه ذهن (افلاطون و ارسطو و بعدها فیلسوفان قرون وسطی)، ذهن با روح همراه بود که خود نامرگ و الهی تلقی می‌شد. بیشتر توصیفات، از جمله دیدگاه‌های معاصر، ذهن را به عنوان فکر و آگاهی در زمینه تجربه و محیط تعریف می‌کنند. این‌که ذهن اغلب به عنوان خصیصه‌ای از خود خصوصی در نظر گرفته می‌شود، در عباراتی رایج مانند «تصمیم گیری»، «تغییر نظر» و «شناخت منظور خود» آشکار است. حافظه، توجه، منطق، درک، حل مسئله، توانایی ارتباط و بسته به نظریه، احساس، افسردگی و فرآیندهای ناخودآگاه از جمله ویژگی‌های اصلی ذهن هستند.

رابطه ذهن با مغز در تمام بحث‌های مربوط به ذهن و به خصوص در گفتمان روانپزشکی و علوم اعصاب مدرن آشکار است. علم شناخت و علوم اعصاب در حال حاضر درپی درک نحوه تعامل فرآیندهای مغزی، رفتار و شناخت هستند. علم اعصاب شناختی به طور فعال در بررسی نحوه استفاده انسان‌ها، موجودات فعال و متفکر، از مغز خود برای دستیابی به اهداف و برآورده کردن نیازهای خود در زمینه محیط‌های پیچیده و متغیر مشغول است. این تحقیقات پیوندهای ناگسستنی بین شناخت را نشان می‌دهد، که بر پایه ذهن در نظر گرفته می‌شود، و محیط و بین شناخت و عمل، که بر پایه فیزیکی در نظر گرفته می‌شود^[1]. تحقیقات اخیر fMRI ^[2] نشان می‌دهد که جنبه‌های خاصی از شناخت حسی و حرکتی پایه‌ای، و همچنین فرآیندهای سطح بالاتر شناخت چهره و کلمات، و همچنین فکر، که همگی بر پایه ذهن در نظر گرفته می‌شوند، توسط مناطق مغزی پشتیبانی می‌شوند که به شدت و منحصراً برای آن فرآیندها تخصص دارند، و بیانگر این است که تعامل ذهن-مغز از طریق مکانیسم‌های مغزی منحصر به فرد و بسیار تخصصی شده است. حافظه اپیزودیک، برای مثال، توانایی به یاد آوردن آنچه برای خود اتفاق افتاده و زمان آن، و پنداشته می‌شود که منحصر به انسان باشد، توانایی مهمی از ذهن انسانی است. این به خوبی از طریق تحقیقات تصویرسازی عصبی مورد مطالعه قرار گرفته است ^[3] و مناطق مغزی خاصی از حافظه اپیزودیک لوب پیشانی (متفاوت از آن‌های مرتبط با حافظه معنایی) شناسایی شده‌اند که پیوند مغز را با ذهن بیشتر تقویت می‌کنند.

رابطه مغز و ذهن به خصوص برای حوزه روانپزشکی مهم است که برای مدت طولانی درمان را در دوگانگی مغز در مقابل ذهن اجرا کرده است. گابارد 2005 ادعا می‌کند که مغز و ذهن موجودات جداگانه نیستند بلکه «ذهن فعالیت مغز است». گابارد، 2005،^[4] انجمن گسترده روانپزشکی از ژن‌ها، داروها و عوامل زیست‌پزشکی به موجود مغز، و محیط، روان‌درمانی و عوامل روان‌اجتماعی به موجود ذهن را به شدت مورد انتقاد قرار می‌دهد و برای وحدت موجود ذهن-مغز با تاکید بر ماهیت ناگسستنی تعامل بین ژن‌ها و محیط، و همچنین بین عوامل روان‌اجتماعی و ساختار مغز استدلال می‌کند. قطبی‌سازی مغز و ذهن در روانپزشکی معاصر، و دیدگاه متعاقب آن که داروهای درمانی برای اختلالات زیستی یا مبتنی بر مغز نشان داده شده‌اند در حالی که روان‌درمانی برای اختلالات روانی یا مبتنی بر ذهن مناسب است، به نظر او، یک غلط فهمی است و اجرای درمان‌های جامع را که زیست-روان‌اجتماعی هستند، بازدارنده است.

در این متن تحقیقات مغز روانپزشکی، شواهد تصویرسازی عصبی وجود دارد که متغیرهای ذهنی‌گونه مرتبط با ذهن نقش‌ای را در مبنای عصب‌فیزیولوژیکی رفتار در انسان‌ها ایفا می‌کنند^[5]. این نتیجه‌گیری بر اساس نتایج تحقیقات تصویرسازی عصبی از تأثیر روان‌درمانی در بیماران مبتلا به اختلال وسواسی-اجباری، اختلال وحشت یا اختلال بزرگ افسردگی تک‌قطبی به دست می‌آید، که نشان می‌دهد عملکردها و فرآیندهایی که در روان‌درمانی درگیر هستند فعالیت و انعطاف‌پذیری مغز را تحت تأثیر قرار دادند. نتایج حاصل از مطالعات بر روی اثر دارونما نیز به همین نتیجه‌گیری همگرا می‌شود که فرآیندهای ذهنی‌گونه مبتنی بر ذهن فعالیت مغز را برانگیخته‌اند^[5]. آن مطالعات نشان می‌دهند که تنهای باور و انتظار ایجاد شده توسط مصرف دارونما، فعالیت فیزیولوژیکی و شیمیایی مغز را تنظیم کرده است.

مراجع

^[1] Makeig S, Gramann K, Jung T, Sejnowski T J, Poizner H, Linking brain, mind and behavior. International Journal of Psychophysiology, Volume 73, Issue 2, August 2009, Pages 95-100; Neural Processes in Clinical Psychophysiology

^[2] Kanwisher N. Functional specificity in the human brain: A window into the functional architecture of the mind. PNAS, June 22, 2010 (vol. 107, no. 25, 11163-1117)

^[3] تالوینگ ای. حافظه اپیزودیک: از ذهن به مغز. سالانه. مجله رویکردهای روانشناسی 2002. 53:1-25

^[4] گبارد جی.او. ذهن، مغز و اختلالات شخصیت. مجله روانپزشکی آمریکا 2005؛ 162:648-655)

^[5] بورگار ام. تاثیر ذهن بر فعالیت مغز: شواهد حاصل از مطالعات تصویربرداری عصبی درمانهای روانشناختی و اثر پلاسبو. مجله شمال روانپزشکی 2009؛ 63:5-16.