هماهنگی چیست؟

هماهنگی را می‌توان به عنوان توانایی حرکت کارآمد، احتیاط‌آمیز، سریع و هدفمند تعریف کرد. به عبارت دیگر، این همان چیزی است که امکان هماهنگ‌سازی عضلات مورد استفاده در یک عمل خاص را فراهم می‌کند تا یک عمل را تا حد ممکن مناسب انجام دهیم. در حالی که حرکتی و جنبش نیازمند تعدادی از مناطق مختلف مغز هستند، ساختار اصلی مغز درگیر در هماهنگی مخچه است. هماهنگی ضعیف می‌تواند انجام فعالیت‌های معمول و روزمره را دشوار یا حتی غیرممکن کند. غیر معمول نیست که این یکی از مناطقی باشد که بیشتر تحت تأثیر پیری قرار گیرد. خوشبختانه، می‌توان آن را از طریق تحریک شناختی تمرین و بهبود داد.

تمرین صحیح با تمرین‌های تحریک شناختی از CogniFit می‌تواند توانایی‌های شناختی مختلف را فعال کند. در واقع، مطالعاتی وجود دارند که نشان می‌دهند چگونه هماهنگی در سالمندان می‌تواند با استفاده از CogniFit بهبود یابد. تمرین با بازی‌های مغزی CogniFit می‌تواند الگوهای فعال‌سازی عصبی خاصی را تحریک کند. این فعال‌سازی مکرر می‌تواند کمک کند تا سیناپس‌های جدید ایجاد شوند و سیناپس‌های موجود قوی‌تر شوند. این همان چیزی است که امکان تقویت و تحریک هماهنگی و سایر مهارت‌های شناختی را فراهم می‌کند. با این حال، تمرین نکردن آن می‌تواند منجر به از دست دادن منابع شود، زیرا مغز سعی خواهد کرد منابع کمتری را به مناطق کم‌استفاده شده ارسال کند و در نهایت اتصالات را تضعیف کند. این باعث می‌شود که ما هنگام انجام فعالیت‌های روزمره کارآمدتر نباشیم. بازی کردن با بازی‌های مختلف مغزی می‌تواند کمک کند تا کارکرد شناختی بهبود یابد.

روانی‌حرکتی و هماهنگی

هنگام صحبت درباره آن، مهم است که بین روان‌حرکتی تمایز قائل شویم. روان‌حرکتی یک اصطلاح وسیع‌تر برای هماهنگی است، زیرا جنبه‌های حرکتی، شناختی، اجتماعی و عاطفی را شامل می‌شود. به همین دلیل، نه تنها به هماهنگی به عنوان حرکات بلکه بدن به عنوان کل، جانب‌گرایی، مفاهیم فضایی و غیره اشاره می‌کند. ما درباره انواع مختلف روان‌حرکتی و انواع مختلف هماهنگی تا حدی مستقل صحبت خواهیم کرد:

نمونه‌های هماهنگی

• این یک مهارت ضروری برای ورزش است. بدون کمک هماهنگی، اجرای دویدن، شنا، دوچرخه سواری، ضربه زدن به توپ، پرتاب سبد یا تاب زدن چوب غیرممکن است.
• تایپ کردن مقاله‌ای روی کامپیوتر، کار با ماشین‌های سنگین یا جمع‌آوری قفسه کتاب جدید خود، همگی اقدامات‌ای هستند که نیاز به هماهنگی دارند. هماهنگی ضعیف در محیط کار ممکن است باعث حوادث شود.
• شما از آن در مدرسه هنگام نوشتن، کشیدن، برش، یا تعدادی کار مهم دیگر استفاده می‌کنید، همانند یادداشت‌برداری یا نوشتن مقالات به سرعت در سطح آموزش بالاتر.
• هنگام رانندگی، باید حرکات خود را هماهنگ کنید و پدال‌ها را در زمان مناسب فشار دهید در حالی که فرمان را می‌چرخانید و دنده را تغییر می‌دهید.

اختلالات مرتبط با هماهنگی

با افزایش سن، ممکن است احساس کنید که هماهنگی شما مثل گذشته خوب نیست. در حالی که کاهش این افت از طریق تمرین شناختی ممکن است، هماهنگی ضعیف یا در حال کاهش یک اختلال یا مشکل تلقی نمی‌شود زیرا نتیجه طبیعی پیری است. اکثر اختلالاتی که تغییری در هماهنگی را نشان می‌دهند از آسیب مغزی نشأت می‌گیرند. برخی از این علائم عبارت‌اند از لرزش، آتاکسیا (ناتوانی در هماهنگی بخش‌های مختلف بدن استفاده‌شده در یک حرکت)، و نیسtagmus مخچه‌ای (حرکت ناخواسته چشم هنگام تلاش برای تمرکز بر دید محیطی)، دیسمتریا (ناتوانی در هماهنگی حرکت اندام‌های انتهایی با توجه به اطلاعات بصری دریافت‌شده)، آسینرژی (ناتوانی در هماهنگی حرکات که عموماً باعث حالت عجیب می‌شود)، و سایر موارد. با این حال، تغییراتی وجود دارند که ممکن است ناشی از آسیب به مناطق غیر مخچه‌ای باشند، مثل دیسارتریا (کمبود هماهنگی، فلج یا ضعف در اجزای حرکتی گفتار). تغیری در آن عموماً با افزایش زمان واکنش همراه است.

از سوی دیگر، تعدادی بیماری و اختلال وجود دارند که می‌توانند با مشاکل هماهنگی نیز همراه باشند. یکی از شایع‌ترین آن‌ها بیماری پارکینسون است. با این حال، دیسلکسیا یا دیسگرافیا، مولتیپل اسکلروزیس، اختلال رشدی هماهنگی، انواع آتاکسیا (مثل آتاکسیای فریدریش یا آتاکسیای نخاعی مخچه‌ای)، آسیب مغزی، تومورها، و سکته مغزی همگی ممکن است باعث علائم هماهنگی ضعیف شوند.

چگونه می‌توان هماهنگی را اندازه‌گیری کرد؟

اندازه‌گیری هماهنگی می‌تواند مفید باشد زیرا نقش مهمی در زمینه‌های آکادمیک (برای دانستن اینکه آیا دانش‌آموزی در یادداشت‌برداری یا نوشتن مقالات مشکل دارد)، در زمینه‌های بالینی (برای دانستن اینکه آیا بیمار می‌تواند به‌آسانی و با ایمنی حرکت کند)، و محیط‌های کاری (برای دانستن اینکه آیا کارمندی می‌تواند ماشین‌های سنگین را با ایمنی جابه‌جا کند)، و در زندگی روزمره‌ی ما ایفا می‌کند.

با باتری ارزیابی شناختی کامل ، می‌توان به‌آسانی و به‌طور مؤثر هماهنگی و دیگر مهارت‌های شناختی را اندازه‌گیری کرد. CogniFit مجموعه‌ای از تست‌ها را ارائه می‌دهد که برخی از فرآیندهای فرعی هماهنگی، مثل هماهنگی چشم و دست و زمان واکنش را ارزیابی می‌کنند. برای انجام این کار، ما وظایفی را بر اساس تست کلاسیک تراتیب کارت ویسکانسین (WCST)، تست استروپ، تست متغیرهای توجه (TOVA)، تست سازماندهی بصری (VOT)، NEPSY (از کورکمن، کرک و کمپ)، تست کارکرد مداوم (CPT)، و تست شبیه‌سازی حافظه (TOMM) ایجاد کردیم. این تست‌ها، علاوه بر اندازه‌گیری هماهنگی، به‌روز‌رسانی، انتقال، سرعت پردازش، توجه تقسیم‌شده، بازداری، ادراک بصری، نام‌گذاری، اسکن بصری، توجه متمرکز، ادراک فضایی، حافظه متناسب، و حافظه فعال را ارزیابی می‌کنند.

• آزمون هماهنگی UPDA-SHIF: در این تکلیف، یک توپ متحرک روی صفحه ظاهر می‌شود. هدف استفاده از نشانگر برای دنبال کردن توپ در اطراف صفحه تا حد امکان دقیق است
• آزمون همزمانی DIAT-SHIF: کاربر باید یک توپ سفید را در اطراف صفحه دنبال کند و به کلماتی که در مرکز صفحه ظاهر می‌شوند، توجه کند. وقتی کلمه در وسط صفحه با رنگی که نوشته شده است مطابقت داشته باشد، کاربر باید پاسخ دهد (توجه به هر دو محرک به طور همزمان). در این فعالیت، کاربر باید با تغییرات، پاسخ‌های جدید روبرو شود و از مهارت‌های به‌روزرسانی و بصری به طور همزمان استفاده کند.
• آزمون هماهنگی HECOOR: کاربر باید از نشانگر خود برای دنبال کردن توپی استفاده کند که در سراسر صفحه حرکت می‌کند، بدون اینکه از دایره خارج شود. کاربر باید توپ را به طور دستی و بصری دنبال کند.
• آزمون سرعت REST-HECOOR: یک مستطیل روی صفحه ظاهر می‌شود. کاربر باید دکمه را تا حد ممکن سریع کلیک کند، در حالی که موس را در داخل مستطیل نگه دارد. هرچه بیشتر دکمه را کلیک کند، امتیاز بیشتری کسب می‌کند.
• آزمون تفکیک REST-SPER: تعدادی محرک متحرک روی صفحه ظاهر می‌شوند. کاربر باید تا حد ممکن سریع بر روی اشیای هدف کلیک کند، مع اجتناب از محرک‌های منحرف‌کننده.
• آزمون جستجو REST-COM: اشیاء برای مدت کوتاهی روی صفحه ظاهر می‌شوند. کاربر باید تا حد ممکن سریع کلمه‌ای را انتخاب کند که با تصویر مطابقت داشته باشد.
• آزمون رمزگشایی VIPER-NAM: تصاویر برای مدت کوتاهی روی صفحه ظاهر می‌شوند و سپس ناپدید می‌شوند. سپس چهار حرف ظاهر می‌شوند، یکی از آنها اولین حرف نام شی است. کاربر باید تا حد ممکن سریع گزینه مناسب را انتخاب کند.
• آزمون شناخت WOM-REST: سه شی روی صفحه ظاهر می‌شوند. کاربر ابتدا باید ترتیبی را که اشیاء در آن وجود داشتند، تا حد ممکن سریع به یاد بیاورد. سپس چهار مجموعه از 3 شی ظاهر می‌شوند و کاربر باید گزینه‌ای را انتخاب کند که در صفحه قبلی نشان داده شده بود.
• آزمون پردازش REST-INH: در این تکلیف، دو شکل با اعداد مختلف روی صفحه ظاهر می‌شوند. کاربر ابتدا باید شکل بزرگ‌تر را انتخاب کند، و بعداً در تکلیف باید عدد بیشتری را انتخاب کند.

بازیابی، بهبود و تحریک هماهنگی

هر مهارت شناختی می‌تواند آموزش دیده و بهبود یابد. CogniFit می‌تواند در این امر کمک کند.

پلاستیسیتی عصبی بنیاد توانبخشی هماهنگی و سایر مهارت‌های شناختی است. CogniFit مجموعه‌ای از تمرین‌های طراحی‌شده برای توانبخشی کمبودهای این مهارت‌های شناختی دارد. مغز و اتصالات عصبی آن می‌توانند از طریق تمرین قوی‌تر شوند، که بدان معنی است که استفاده مکرر از هماهنگی می‌تواند به تقویت اتصالات مغزی درگیر و کارایی بیشتری کمک کند.

CogniFit توسط تیمی پر از متخصصان متخصص در مطالعه پلاستیسیتی سیناپسی و نوروژنز ایجاد شد. این امکان ایجاد برنامه تمرین مغز شخصی‌سازی‌شده را برای پاسخگویی به نیازهای هر کاربر فراهم کرده است. این برنامه با ارزیابی دقیقی از هماهنگی و سایر مهارت‌های شناختی آغاز می‌شود. بر اساس نتایج ارزیابی، برنامه تحریک شناختی CogniFit به طور خودکار برنامه تمرین شخصی‌سازی‌شده‌ای ایجاد می‌کند تا کمک کند به تقویت هماهنگی و سایر توابع شناختی که نیاز به بهبود نشان می‌دهند.

تمرین مداوم کلید بهبود آن است. CogniFit دارای ابزارهای ارزیابی و تمرین برای بهینه‌سازی توابع شناختی است. تمرین بهینه تنها نیاز به 15 دقیقه در روز، دو تا سه بار در هفته دارد.

این برنامه به‌صورت آنلاین در دسترس است. تعدادی از فعالیت‌های تعاملی به‌شکل بازی‌هایی وجود دارد که می‌توان آن‌ها را به‌صورت آنلاین یا روی دستگاه تلفن همراه انجام داد. پس از هر جلسه، CogniFit برای هر کاربر یک نمودار دقیق با پیشرفت شناختی او را نمایش می‌دهد.