نام اصلی: تمرین شناختی کیفیت خواب و عملکرد شناختی را در بزرگسالان مسن مبتلا به بی‌خوابی بهبود می‌بخشد.

نویسندگان: آیریس هایموف۱، اولین شاتیل۱،۲.

• ۱. دپارتمان روان‌شناسی و مرکز تحقیقات روان‌بیولوژی، دانشگاه یزرعیل، امک یزرعیل، اسرائیل.
• ۲. CogniFit Inc.، نیویورک، نیویورک، ایالات متحده آمریکا.

نشریه: PLOS ONE (۲۰۱۳)، جلد ۸ (۴): ۱-۱۷.

ارجاعات به این مقاله (سبک APA):

• Haimov, I., Shatil, E. (2013). Cognitive Training Improves Sleep Quality and Cognitive Function among Older Adults with Insomnia. PLOS ONE, 8 (4), 1-17.

نتیجه‌گیری مطالعه

تمرین شناختی شخصی‌سازی‌شده CogniFit توانسته است کیفیت خواب و عملکرد شناختی را در بزرگسالان مسن مبتلا به بی‌خوابی از طریق ۲۰-۳۰ دقیقه در روز، سه روز غیرمتوالی در هفته، به مدت ۸ هفته بهبود بخشد. مدت زمان خواب: ۳۸/۴۲±۴۰/۵۸ به ۲۴/۷۶±۳۲/۳۲ دقیقه (p=۰۰۱)؛ کارآیی خواب: ۷۳/۵۴±۱۲/۵۶ به ۸۰/۲۸±۱۳/۷۸٪ (p=۰۰۱)؛ مدت کل خواب: ۲۹۶/۳۷±۷۸/۰۷ به ۳۱۰/۴۴±۷۲/۹۶ دقیقه؛ مدت بیداری: ۷۲/۰۶±۴۰/۸۹ به ۵۸/۸۹±۴۵ حافظه: F=۱۵/۶۵±۱/۳۵ (p=۰۰۱)؛ حافظه بصری: F=۱۴/۰۳±۱/۳۵ (p=۰۰۱)؛ حافظه کاری: F=۱۳/۹۲±۱/۳۵ (p=۰۰۱)

خلاصه مطالعه

با توجه به شیوع بالای بی‌خوابی در افراد مسن، این مطالعه با هدف یادگیری درباره اثرات تمرین شناختی رایانه‌ای بر کیفیت خواب و وضعیت شناختی در این گروه جمعیتی انجام شد.

در مجموع ۵۱ بزرگسال مسن بین ۶۵ تا ۸۵ سال به طور تصادفی به گروه آزمایش (که تمرین شناختی را انجام داد) و گروه کنترل (که انجام نداد) تقسیم شدند. گروه آزمایش تمرین شناختی شخصی‌سازی‌شده CogniFit را به مدت ۸ هفته از منزل خود با استفاده از کامپیوتر خود انجام دادند. گروه کنترل، از سوی دیگر، برنامه رایانه‌ای فعالیت‌هایی را انجام دادند که مستلزم عملکرد شناختی سطح بالا نبود به مدت ۸ هفته. وضعیت شناختی این شرکت‌کنندگان با CogniFit قبل و بعد از تمرین اندازه‌گیری شد. علاوه بر این، خواب نیز به مدت یک هفته قبل و بعد کنترل شد. نتایج مختلفی در نظر گرفته شد:

• کیفیت خواب: مدت زمانی که طول می‌کشید تا فرد به خواب برود و درصد زمانی که او خواب بود (کارآیی خواب).
• وضعیت شناختی: توانایی جلوگیری از حواس‌پرتی، حافظه کاری، حافظه بصری، حافظه عمومی و نام‌گذاری.

تجزیه‌وتحلیل‌های آماری داده‌های جالب توجهی را نشان دادند:

• جستجوی بصری بهتر با شروع زودتر خواب مرتبط است.
• نام‌گذاری بهتر با تعداد کمتر بیداری پس از شروع خواب مرتبط است.
• افزایش توانایی جلوگیری از حواس‌پرتی با مدت خواب طولانی‌تر مرتبط بود.
• گروه کنترل نشان داد که حافظه کاری بدتر با افزایش مدت زمان لازم برای خواب مرتبط است

نتایج نشان می‌دهند که یادگیری جدید برای آغاز و حفظ خواب در افراد مسن مبتلا به بی‌خوابی ضروری است. تمرین شناختی شخصی‌سازی‌شده CogniFit می‌تواند به ایجاد نوعی یادگیری کمک کند که برای بهبود خواب و وضعیت شناختی لازم است.

بافت

بین 20 تا 50٪ از افراد مسن از بی‌خوابی رنج می‌برند، که در زنان بیشتر از مردان است. این اختلال مرتبط با تغییرات در معماری خواب است (کاهش زمان خواب موج کند، کاهش زمان خواب REM، کاهش دامنه موج دلتا، کاهش فعالیت، چگالی خواب REM و ریزپتوها). این منجر به خواب پراکنده و دشواری بیشتر برای خوابیدن می‌شود. علل این نوع بی‌خوابی می‌تواند متنوع باشد. با این حال، رایج‌ترین درمان این اختلال داروئی است.

با افزایش سن، علاوه بر مشکلات خواب، معمولاً تا حدی تخریب شناختی ظاهر می‌شود، که می‌تواند بر سرعت پردازش، ادراک، عملکرد اجرایی، تمرکز، توجه، مهار و حافظه تأثیر بگذارد. افراد مسن مبتلا به بی‌خوابی تمایل دارند الگوهای تخریب بیشتری نسبت به افرادی که مشکلات خواب ندارند داشته باشند، مانند مشکلات حافظه حلقه‌ای، پرتوانی و غیره. خوشبختانه، ثابت شده است که افرادی که از بی‌خوابی رنج می‌برند می‌توانند از برخی فعالیت‌ها بهره‌مند شوند، مانند:

• آموزش شناختی که با هدف بازتوانی توانایی‌های شناختی است.
• کسب یادگیری بصری و لفظی جدید.

از سوی دیگر، شواهد سال‌های اخیر نشان داده‌اند که خواب برای تحکیم حافظه ضروری است. این به این دلیل است که خواب از انعطاف‌پذیری سینپسی حمایت می‌کند، فرآیندهای یادگیری رویه‌ای را تقویت می‌کند، تحکیم حافظه تعریفی را تسهیل می‌کند و نقش حیاتی در کسب یادهای جدید ایفا می‌کند. در جهت مخالف، مشاهده شده است که کسب یادگیری جدید تأثیرات مثبتی بر معماری خواب دارد. بعد از یادگیری، نسبت خواب REM افزایش می‌یابد، حرکات چشم سریع در این مرحله افزایش می‌یابد، فعالیت موج کند افزایش می‌یابد، مدت زمان خواب مرحله 2 افزایش می‌یابد، همچنین تعداد و چگالی ریزپتوهای خواب افزایش می‌یابد.

با توجه به همه این موارد، منطقی است که فرض کنیم یادگیری جدید حاصل از آموزش شناختی مناسب می‌تواند کمک کند:

• تغییر معماری خواب.
• بهبود کیفیت خواب.
• بهبود وضعیت شناختی.

روش‌شناسی

طراحی مطالعه

یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده کنترل‌شده 11 هفته‌ای در افراد مسن مستقل مبتلا به بی‌خوابی با طراحی دو گروهی انجام شد: مداخله CogniFit (گروه آزمایش) و مداخله غیرخاص (گروه کنترل).

اندازه‌گیری شناختی از شرکت‌کنندگان قبل از شروع آموزش و یکی دیگر در پایان آموزش انجام شد. برای این منظور، باتری ارزیابی CogniFit استفاده شد. یک دستیار تحقیق برای ثبت‌نام در پلتفرم CogniFit به خانه شرکت‌کنندگان رفت. متصدیان هر دو هفته یک‌بار با شرکت‌کنندگان تماس می‌گرفتند تا تشویق کنند تا پیروی از درمان را انجام دهند.

شرکت‌کنندگان

شرکت‌کنندگان از طریق تبلیغات و سخنرانی‌ها در مراکز سالمندان تماس گرفته شدند. آن‌ها همگی افراد مسن بودند که از مشکلات در شروع یا حفظ خواب در حداقل سه شب در هفته شکایت داشتند. آن‌ها همچنین باید از کیفیت خواب ضعیف حداقل شش ماه پیش رنج می‌بردند. بیماران مستثنی می‌شدند اگر نمره MMSE (آزمون وضعیت ذهنی کوتاه) کمتر از 26 داشتند، نمره ZSDS (مقیاس خودسنجی زونگ برای افسردگی) بیشتر از 40 و نمره پرسشنامه اضطراب کوچک بیشتر از 60 داشتند. همچنین از مطالعه مستثنی شدند بیماران دارای مشکلات چشم یا شنوایی قابل توجه، بیماری‌های پزشکی یا عصبی مرتبط، افرادی مبتلا به الکلیسم یا سایر مشکلات مواد، اختلالات روانی، آپنه خواب، سندرم حرکت ساق‌ pورزیدگی و افرادی که از داروهایی استفاده می‌کردند که بر سیستم عصبی مرکزی تأثیر می‌گذاشتند (به جز افراد مورد استفاده برای خوابیدن).

کنترل گروه مداخله

گروه کنترل یک برنامه آموزشی 8 هفته‌ای دریافت کرد که، بر خلاف CogniFit، هیچ توانایی شناختی خاصی را آموزش نمی‌داد، با عملکرد شرکت‌کنندگان مطابقت نداشت و هیچ بازخوردی ارائه نمی‌داد. آن‌ها تنها باید چند کار ساده و رایانه‌ای، خواندن و نقاشی انجام می‌دادند.

متغیرهای اندازه‌گیری‌شده:

CogniFit برای ارزیابی 17 مهارت شناختی استفاده شد. علاوه بر این، با استفاده از دستگاهی که بر روی مچ دست شرکت‌کنندگان قرار داده شد، متغیرهای دیگری نیز اندازه‌گیری شدند:

• کل مدت زمان خواب: از زمانی که به رختخواب رفتند تا زمان بیدار شدن.
• تأخیر شروع خواب: مدت زمانی که برای خوابیدن طول کشید از زمان رفتن به رختخواب.
• کارایی خواب: درصد مدت زمان خواب در رابطه با زمان سپری‌شده در رختخواب.
• زمان بیداری از ابتدای خواب: زمان بیداری پس از خوابیدن اولیه.
• تعداد بیدارشدن‌ها: تعداد دفعاتی که بیدار شدند از زمان خوابیدن اولیه.

تجزیه و تحلیل:

SPSS 19 برای انجام تجزیه و تحلیل آماری استفاده شد. برای ارزیابی تفاوت‌ها در پنج متغیر خواب و توانایی‌های شناختی مختلف بین دو گروه، از مدل‌های اثر مختلط برای اندازه‌گیری‌های تکراری استفاده شد، با یک مدل برای هر متغیر. همبستگی زمان‌بندی پیرسون و تجزیه و تحلیل رگرسیون سلسله‌مراتبی نیز محاسبه شدند تا ببینند آیا رابطه‌ای بین بهبود شناختی و بهبود کیفیت خواب وجود دارد یا خیر.

نتایج و نتیجه‌گیری

یک همبستگی بین توانایی نام‌گذاری گروه آزمایش و کارایی خواب، زمان بیداری از ابتدای خواب و تعداد بیدارشدن‌ها شناسایی شد. کل مدت زمان خواب با توانایی اجتناب از حواس‌پرتی‌ها همبستگی داشت. از طرف دیگر، همبستگی معناداری نیز بین آگاهی از شروع خواب و اسکن بصری وجود داشت. در مورد گروه کنترل، یک همبستگی منفی بین مدت زمانی که برای خوابیدن طول کشید و حافظه کاری، حافظه بصری و حافظه به‌طور کلی شناسایی شد. سایر توانایی‌های شناختی همبستگی معناداری با پارامترهای خواب نشان ندادند.

خلاصه‌ای از آن، می‌توان نتیجه‌گیری کرد که تمرین شناختی CogniFit می‌تواند شروع و نگهداری خواب را بهبود بخشد، علاوه بر توانایی‌های شناختی. این نوع درمان می‌تواند جایگزینی یا مکمل خوبی برای درمان‌های داروئی فعلی برای درمان بی‌خوابی باشد.