شناخت واژه‌ای است که برای اشاره به فعالیت‌های ذهنی مانند دیدن، توجه، یادآوری و حل مسائل استفاده می‌کنیم. مطالعه شناخت، مطالعه فرآیندهای شناختی است که اطلاعات را دریافت، منتقل و بر آن عمل می‌کنند. این فرآیندها در هر لحظه بیداری فعال هستند و بخشی از شخصیت‌ما، هوش‌ما و نحوه تعامل اجتماعی‌ما را تشکیل می‌دهند. درک آن‌ها تا حد زیادی به معنای درک کردن آن است که انسان بودن چه معنایی دارد. محل بیولوژیکی آن‌ها در مغز است و در روانپزشکی و علوم اعصاب گاهی به آن‌ها به عنوان مرتبط با ذهن نگاه می‌شود.

چگونه می‌توان درباره فرآیندهای شناختی آگاهی پیدا کرد؟ درون‌نگری، آگاهی‌ما از آن‌چه که وقتی گوش می‌دهیم، سخن می‌گوییم، یادآوری می‌کنیم، راهی برای درک آن فرآیندها را فراهم می‌کند، اما نمی‌تواند همه چیز را بگوید، بیشتر به این دلیل که درون‌نگری یک نقص اساسی دارد: از فرآیندهای شناختی برای مطالعه همان فرآیندهای شناختی استفاده می‌کند. مشکل دیگر در مطالعه شناخت این است که فرآیندهای شناختی، فرآیندهای خصوصی و پنهان هستند که برای چشم غیر‌مسلح قابل مشاهده نیستند. اما وجود آن‌ها تشکیک‌ناپذیر است و به صورت علمی بر اساس شواهد غیرمستقیم مطالعه می‌شوند، درست مانند موجودات نامرئی (برای مثال ذرات زیراتمی یا سیاه‌چاله‌های فضایی). از طریق یک چرخه مشاهده و فرمول‌بندی فرضیه‌ها، نظریه‌هایی که درک‌ما از مغز و ذهن را شکل می‌دهند و در حال تغییر هستند، توسعه یافته‌اند.

پیش از دهه ۱۹۶۰، روان‌شناسی تحت سلطه رفتارگرایی بود، روشی که تاکید بر نظریه یادگیری و تشریط به عنوان وسیله‌ای برای سازگاری با محیط داشت و مطالعه تجربیات خصوصی غیرقابل مشاهده را نامعتبر می‌کرد. رفتارگرایی انسان را عمدتاً به عنوان یک موجود منفعل و خالی نشان می‌داد که توسط محیط‌اش شکل می‌گیرد.

از دهه ۱۹۶۰ به بعد، درک‌ما از شناخت و فرآیندهای شناختی‌ما به صورت انفجاری پیشرفت کرد. دهه ۱۹۶۰ نظریه‌های جدیدی را در حوزه‌های درک، توجه، حافظه، زبان و حل مسائل و نحوه تأثیر این فرآیندهای شناختی بر رفتار مشاهده‌پذیر‌ما، مانند افسردگی به ارمغان آورد. این نظریه‌های جدید از آن زمان انسان‌ها را به عنوان موجودات هوشمند نشان داده‌اند که دارای منابع ذهنی غنی و وسیعی هستند که آن‌ها از آن برای شرکت فعال و انتخابی در پردازش اطلاعات استفاده می‌کنند تا با محیط تعامل کنند. محیط اهمیت خود را حفظ کرد اما دیگر منبع توضیح نبود. در عوض، منبع اطلاعات شد. اطلاعات در محیط تنها در صورتی مهم بود که توسط موجود انسانی انتخاب، کدگذاری، ذخیره و بر آن عمل شود. روان‌شناسی شناختی فرآیندهای شناختی درک، توجه، نگهداری موقت و دائمی، فهم زبان، نگهداری و تولید، یادگیری مفهومی و استدلال، حل مسائل، استدلال قیاسی و همچنین یادگیری مهارت‌های حرکتی و خودکارسازی را مطالعه می‌کند. با توجه به همه‌جایی فرآیندهای شناختی در هویت انسانی‌ما، آن‌ها با استفاده از تعداد زیادی روش مطالعه می‌شوند. علم اعصاب و روانپزشکی اما همچنین فلسفه، انسان‌شناسی و علوم کامپیوتر تنها چند نمونه هستند.

علم شناخت در قرن بیست و یکم تا حد زیادی یک حوزه چند‌رشته‌ای است و مطالعه مغز، با استفاده از فناوری تصویربرداری عصبی و تحقیقات عصبی رو به رشد، به دانشمندان اجازه داده است که دانش فیزیولوژیکی مهمی را به درک‌ما از فرآیندهای ذهنی اضافه کنند. بررسی نواحی مغز، عملکردهای مغز و سازمان‌دهی مغز مرتبط با مطالعه فرآیندهای شناختی امروزه معمول است و چالش اصلی برای علم شناخت و علم اعصاب شناختی توسعه نظریه‌های توضیحی است که عوامل عصبی‌شناختی، محیطی، عصبی‌فیزیولوژیکی، عصبی‌سازمانی، عصبی‌ژنتیکی و عصبی‌تکاملی را یکپارچه کند.