نام اصلی: آموزش شناختی شخصی‌سازی‌شده در اختلال دوقطبی و تک‌قطبی: مطالعه‌ای در مورد عملکرد شناختی.

نویسندگان: مارک پریس۱،۲، اولین شاتیل۳،۴، رادکا چرماکوا۲، دومینیکا سیمرمانوا۵ و ایلانا رام۴.

• ۱. گروه روان‌شناسی، دانشگاه نیویورک در پراگ، پراگ، جمهوری چک.
• ۲. گروه روان‌شناسی، مرکز روانپزشکی پراگ، پراگ، جمهوری چک.
• ۳. گروه روان‌شناسی، مرکز تحقیقات روان‌بیولوژیکی، کالج دانشگاهی مکس استرن، وادی یزرعل، اسرائیل
• ۴. کاگنی‌فیت، یقنعام علیت، اسرائیل.
• ۵. دانشکده فلسفه دانشگاه کارلوا در پراگ، پراگ، جمهوری چک.

مجله: مرزهای علوم اعصاب انسانی (۲۰۱۳)، جلد. ۷: ۱-۱۰.

ارجاعات به این مقاله (سبک APA):

• Preiss, M., Shatil, E., Cermáková, R., Cimermanová, D. and Ram, I. (2013). Personalized Cognitive Training in Unipolar and Bipolar Disorder: A Study of Cognitive Functioning. Frontiers in Human Neuroscience, 7, pp.1-10.

نتیجه مطالعه

آموزش شناختی شخصی‌سازی‌شده کاگنی‌فیت در کاهش افسردگی و بهبود عملکرد شناختی در افراد مبتلا به افسردگی و اختلال دوقطبی از طریق مداخله ۸ هفته‌ای، ۳ روز غیرمتوالی در هفته، با ۲۰ دقیقه تمرین در روز موفق بوده است. شاخص افسردگی: BDI از ۱۴٫۲۷±۱۲٫۴۳ به ۸٫۳۳±۹٫۴۴ (t=۲٫۸۰۶، Sig.=٫۰۱۴)، CFQ از ۶۰٫۸۷±۱۵٫۲۶ به ۵۳٫۳۳±۱۳٫۵۸ (t=۳٫۶۹۷، Sig.=٫۰۰۲)، DEX از ۳۹٫۵۳±۱۱٫۲۱ به ۳۴٫۲۰±۹٫۹۴ (t=۲٫۴۱۱، Sig.=٫۰۳)، EMQ از ۶۶٫۰۰±۲۷٫۷۴ به ۵۰٫۲۰±۲۰٫۱۰ (t=۲٫۶۳۹، Sig.=٫۰۱۹). مهارت‌های شناختی: توابع اجرایی از ۰-۴۶±۱٫۰۶ به ۰٫۱۷±۰٫۴۳ (t=-۳٫۴۳، Sig.=٫۰۰۴).

خلاصه مطالعه

هم افرادی که از افسردگی رنج می‌برند، و همچنین افرادی که دارای اختلال دوقطبی در فاز افسردگی هستند، معمولاً رنج‌های روان‌شناختی و نقایص شناختی را نشان می‌دهند، به‌خصوص در توابع اجرایی. این علائم تأثیر منفی بر کیفیت زندگی بیماران دارند. از طریق آموزش شناختی سفارشی هدف کاهش میزان تغییرات روان‌شناختی، بهبود عملکرد در فعالیت‌های روزمره و بهبود وضعیت توابع شناختی است.

شرکت‌کنندگان به دو گروه تقسیم شدند: کسانی که تحت آموزش شناختی شخصی‌سازی‌شده با کاگنی‌فیت برای ۸ هفته، ۳ روز در هفته، به مدت ۲۰ دقیقه در روز قرار گرفتند (گروه آزمایشی) و کسانی که صرفاً درمان معمول را دریافت کردند (گروه کنترل). شرکت‌کنندگان قبل از آموزش (پیش) و پس از آموزش (پس) با مجموعه‌ای از پرسش‌نامه‌ها و آزمون‌های نوروشناختی مواجه شدند.

پس از مقایسه تفاوت در نتایج بین پیش‌ارزیابی و ارزیابی "پس" در هر دو گروه ("مقایسه بین‌گروهی")، مشاهده شد که سطح افسردگی در گروه آزمایشی به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته است. علاوه بر این، همین گروه همچنین برخی از توانایی‌های شناختی خود را بهبود بخشید، مانند انعطاف‌پذیری شناختی، توجه تقسیم‌شده یا کنترل شناختی. بر اساس داده‌های هر گروه ("مقایسه درون‌گروهی")، مشاهده شد که شرکت‌کنندگان گروه آزمایشی از مشکلات شناختی کمتر، مشکلات مرتبط با عملکردهای اجرایی کمتر و خطاهای کمتری در کارهای روزمره شکایت کردند. در مقابل، شرکت‌کنندگان گروه کنترل تنها در حافظه کاری بهبود شکایات شناختی خود را نشان دادند.

زمینه

افرادی که دارای اختلالات افسردگی هستند تمایل دارند مشکلات عمدتاً در سه حوزه شناختی را نشان دهند: توجه، حافظه و عملکردهای اجرایی. افرادی که دارای افسردگی (اختلال افسردگی یک‌قطبی یا افسردگی یک‌قطبی) یا اختلال دوقطبی هستند معمولاً این کاستی‌ها را دارند. این کاستی‌ها به‌تدریج به‌عنوان نشانه‌های هسته‌ای افسردگی در نظر گرفته می‌شوند و هم نشانه‌ها و هم ضعف شناختی می‌توانند تأثیر منفی بسیاری بر زندگی روزمره افراد مبتلا به این اختلالات خلقی داشته باشند.

مطالعات فزاینده‌ای از استفاده از آموزش عصب‌شناختی در بیماران مبتلا به اختلالات مختلف، مانند افسردگی یا اسکیزوفرنیا، حمایت می‌کنند. درمان‌های پیشنهادی توسط این مطالعات گسترش درمان رفتاری‌شناختی یا درمان‌های افسردگی هستند که شامل آموزش عملکردهای اجرایی و توجه می‌باشند. توانایی تعمیم این بهبودها به وظایف جدید هنوز مشخص نیست، اما مطالعات نشان می‌دهند که بهبود در وضعیت شناختی می‌تواند در وظایف جدید مفید باشد. برای این آموزش شناختی، ابزار ارزیابی و آموزش شناختی CogniFit استفاده شد، زیرا دارای مجموعه‌ای از ویژگی‌هایی است که آن را برای این نوع مطالعات و درمان‌ها ایده‌آل می‌سازد:

• از ارزیابی شناختی قبلی برای هدایت خودکار آموزش استفاده می‌کند که مطابق با نیازهای اولیه فرد تطبیق‌یافته است.
• سطح دشواری را به‌طور مداوم در طول آموزش شناختی با یک سیستم تعاملی تطبیق می‌دهد.
• بازخورد بصری و نوشتاری پس از هر جلسه آموزش ارائه می‌دهد، به‌طوری‌که می‌توانید پیشرفت خود را دنبال کنید.
• برای اثربخشی، تخصص، قابلیت‌اعتماد و اعتبار آن دقیق علمی است.

روش‌شناسی

استخدام و طراحی

برای انجام مطالعه، بیماران سرپایی که مدت‌زیادی که در مرکز روانپزشکی کلینیک پراگ حضور داشتند، انتخاب شدند. آن‌ها همگی معیارهای ICD-10 برای اختلال افسردگی یک‌قطبی (افسردگی) یا اختلال افسردگی دوقطبی را برآورده می‌کردند، زبان چکی صحبت می‌کردند، قادر به استفاده از رایانه شخصی خود بودند و علاقه به مطالعه نشان دادند. افرادی که هرگونه اختلال عصبی یا اعتیاد به الکل یا مواد مخدر داشتند از مطالعه حذف شدند.

گروهی (آزمایشی یا کنترل) به هر شرکت‌کننده با متعادل‌کردن نسبت بیماران بر اساس تشخیص آن‌ها (افسردگی یا اختلال دوقطبی) و پیروی از معادل‌سازی جنسیت و سن اختصاص داده شد. گروه کنترل درمان معمول را دریافت کردند، در حالی‌که گروه آزمایشی علاوه بر درمان معمول، آموزش شناختی را دریافت کردند.

ابتدا، عملکرد هر شرکت‌کننده در زندگی روزمره و وضعیت عصب‌شناختی آن‌ها پیش از شروع درمان ارزیابی شد. پس از 8 هفته مداخله، این متغیرها دوباره ارزیابی شدند. مطالعه در مرکز روانپزشکی پراگ انجام شد و پروتکل توسط کمیته اخلاقی تایید شد.

مداخله‌ی متعارف

مداخله‌ی متعارف در هر دو گروه آزمایشی و کنترلی اعمال شد. بنابراین، این تنها درمانی بود که گروه کنترلی دریافت کرد. درمان شامل ملاقات‌های منظم با روانپزشک، تجویز دارو، درمان فردی یا گروهی و دسترسی به کارمندان اجتماعی بود.

نتایج اصلی اندازه‌گیری‌شده

برای اندازه‌گیری قابل‌اعتماد نتایج تمرین شناختی CogniFit، پرسش‌نامه‌های مختلفی در خصوص وضعیت عاطفی و شناختی تکمیل شد.

• پرسش‌نامه شکست‌های شناختی (CFQ).
• پرسش‌نامه اجرایی‌ناپذیری (DEX).
• پرسش‌نامه حافظه‌ی روزمره (EMQ).
• مقیاس نتایج شوارتز-10 (SOS).
• پرسش‌نامه کیفیت زندگی ذهنی.
• فهرست افسردگی بک-II (BDI-II).

سایر اندازه‌گیری‌ها

شش معیار کنترل اجرایی متفاوت از ارزیابی‌های CogniFit در نظر گرفته شد: حافظه‌ی کاری، انعطاف‌پذیری، بازداری، نظارت حرکتی بصری، توجه تقسیم‌شده و حافظه‌ی شنیداری.

تجزیه‌و‌تحلیل آماری

از طریق SPSS 17، مدل‌های خطی عمومی برای اندازه‌گیری‌های تکرار‌شده به منظور ارزیابی تفاوت‌های بین گروه‌ها در هشت متغیر خودسنجی و هفت متغیر کنترل اجرایی توسعه‌یافتند. برای هر متغیر از مدل‌های جداگانه استفاده شد. متغیرهای مستقل شامل گروه‌ها (آزمایشی و کنترلی) و زمان ارزیابی (پیش یا پس) بودند. از سوی دیگر، متغیرهای وابسته شامل متغیرهای خودسنجی یا کنترل اجرایی بودند. آزمون‌های t نمونه‌های جفت‌شده، ضریب همبستگی پیرسون، تجزیه‌و‌تحلیل رگرسیون سلسله‌مراتبی و آزمون‌های t برای نمونه‌های مستقل برای ارزیابی تمام تغییرات اعمال شدند.

نتایج و نتیجه‌گیری

نتایج مطالعه نشان داد که شرکت‌کنندگانی که تمرین شناختی را انجام داده‌بودند (گروه آزمایشی) کاهش قابل‌توجهی در علائم افسردگی ذهنی و علائم اجرایی‌ناپذیری نشان دادند (تا جایی که عزیزان بیماران نیز تغییر را متوجه شدند). ما باید در نظر بگیریم که این بیماران بسیار انگیزه‌دار بودند و افسردگی عمیق نداشتند، که می‌تواند به دستیابی به این نتایج کمک کند.

خلاصه‌کنندگی، می‌توان گفت که تمرین شناختی CogniFit می‌تواند علائم افسردگی و علائم اجرایی‌ناپذیری در افراد مبتلا به افسردگی یا اختلال دوقطبی را بهبود بخشد. این دارای پیامدهای مهمی برای درمان این و سایر اختلالات خلقی است. تمرین شناختی CogniFit به عنوان یک درمان تکمیلی می‌تواند به کاهش علائم مختلف این اختلالات کمک کند، که می‌تواند کیفیت زندگی را بهبود بخشد.